.:. به وبلاگ انجمن علمی و آموزشی معلمان ریاضی استان آذربایجان‌ غربی خوش آمدید .:. . سیزده بدر، روز طبیعت - انجمن علمی و آموزشی معلمان ریاضی استان آذربایجان‌ غربی

. سیزده بدر، روز طبیعت

 سیزده بدر یا جشن بدرقه نوروز از مهمترین رسوم مشترک در میان اقوام ایرانی است که طی سالهای اخیر روز آشتی با طبیعت نیز تلقی می‌شود. ایرانیان از گذشته‌های دور ، با آغاز بهار و ورود به سال جدید و پس از چند روز دید و بازدید و تبریک سال نو ، گویا برای تکمیل شادی خود و دور کردن غم و غصه و خمودگی ، در روز سیزدهم فروردین ماه ، با بیرون آمدن از خانه و پناه گرفتن در طبیعت ، مراسم سیزده بدر را اجرا می‌کنند.

 در همه شهرها و روستاها و عشیره‌های ایران ، خانواده‌ها به صورت گروهی، گاه چند خانواده با هم غذای ظهر را آماده کرده و آجیل و خوردنی‌های سفره هفت سین را با خود برداشته و به دامان صحرا و طبیعت می‌روند و سبزه هفت سین را با خود برده و به آب روان می‌سپارند .

به دامن صحرا و طبیعت رفتن ، شوخی و بازی کردن،دویدن،تاب خوردن و در هر حال شاد بودن ، از ویژگی‌های روز سیزده بدر است. گره زدن سبزه به نیت باز شدن گره دشواری‌ها و برآورده شدن آرزوها ، از دیگر رسوم این روز است.

 فرهنگ اساطیر برای رسم‌های سیزده بدر معنی‌های تمثیلی آورده به گونه‌ای که شادی و خنده در این روز به معنی فرو ریختن اندیشه‌های تیره و پلیدی، روبوسی نماد آشتی و به منزله تزکیه،خوردن غذا در دشت نشانه فدیه گوسفند بریان، به آب افکندن سبزه‌های تازه رسته نشان دادن هدیه به ایزد آب یا ناهید و گره زدن سبزه برای باز شدن بخت تمثیلی برای پیوند زن و مرد برای تسلسل نسلها و رسم اجرای انواع مسابقه به ویژه اسب دوانی یادآور کشمکش ایزد باران و دیو خشکسالی است.

 این باور همگانی چنان است که اگر خانواده‌ای نتواند به علتی تمام روز را به باغ و صحرا برود، به ویژه با دگرگونی‌های جامعه شهری امروز ، در بعد از ظهرروز سیزدهم ، حتی برای زمان کوتاهی هم که شده برای گره زدن سبزه و بیرون کردن نحسی از خانه به باغ یا گردشگاهی عمومی می‌رود.

 سیزده بدر ، جشن واقعی بهار است. طراوت و سرسبزی به طبیعت بازگشته و طبیعت نیز مردم را به سوی خود می‌خواند.

 اما از گذشته تا کنون ، دگرگونی‌های صنعتی و شغلی ، بزرگ شدن شهرها ، وسعت خانه‌سازی و شهرسازی و فراوانی وسایل آمد و رفت باعث شده که خانواده ها در عین حال که استقبال بیشتری نسبت به روآوردن به طبیعت و طبیعت گردی دارند ، اما سال به سال مجبور به پیمودن راه بیشتری برای یافتن سبزه و کشتزار جهت گذران سیزده بدر هستند چون رفته رفته استفاده بی‌رویه و نابجای انسان از طبیعت باعث نابودی آن شده است.در سالهای اخیر که بحث حفاظت از محیط زیست و اهمیت آن در زندگی انسان ها بیشتر مطرح شده است ، متوجه می‌شویم که گذشتگان ما ، آثار حضور در طبیعت را درک کرده بودند و در پس دور کردن نحسی و غم و غصه از خانه ، به دنبال آثاری که طبیعت می‌تواند روی انسان و برای متحول کردن او بگذارد، بودند.

 

 آنان دریافته بودند که نتایج برقراری ارتباط با طبیعت و حفظ آن که در نهایت به نفع انسان و نسل‌های آینده است ، چیست و به تدریج با آگاهی از این تفکر ، نگرش به سیزده بدر نیز تغییر کرد بطوری که در واقع انسان به این باور رسید که درک بیشتر از هستی و نعمت‌های خداوند که در محیط زندگی انسان است ، فلسفه وجودی روز سیزده بدر را تشکیل می‌دهد که طی سالهای اخیر به روز طبیعت نامگذاری شده است . طبیعتی که همواره در ایران مورد احترام و ستایش بوده و مردمان این سرزمین در حفظ و پاکیزگی آن کوشیده اند.

 در اهمیت محیط زیست، همین بس که در سلامت، توسعه و آرامش جامعه نقش گسترده و اساسی دارد و آن قدر این نقش گسترده است که تمامی ابعاد زندگی انسان را در برمی گیرد و نبودش ضایعهای عظیم برای انسان است.

 زندگی انسان چنان وابسته به محیط زیست است که حذف آن را به هیچوجه قابل تصور نیست چراکه در وهله نخست به حذف انسان و حیات بشری منجر می شود. در واقع باید توجه داشت که محیط زیست می تواند بدون انسانها زنده بماند، اما انسانها بدون محیط زیست نمی توانند زنده باشند.

 در جوامعی که حافظ محیط زیست هستند، این تلقی که انسانها بدون محیط زیست هیچ اند، باوری عمومی است . انسانها با وجود پیشرفتهای فوق العاده امروزیشان مدیون محیط زیست اند و چه بسا که با بحثهای فلسفی، چه با بحثهای پزشکی، زیست محیطی، اجتماعی و اقتصادی این وابستگی به محیط زیست فزونتر نیز می شود.

شاید بتوان گفت که حفظ محیط زیست، ضروری ترین وظیفه انسانهاست چراکه به اندازه زندگی انسانها اهمیت دارد. گفتن از محیط زیست اما در بسیاری موارد دردناک است، از این بابت که انسانها چه فجایعی بر سر این موجود ناتوان آورده اند. موجود ناتوان نامیدن محیط زیست، شاید علمی و مناسب نباشد اما واقعیت این است که طی سالها محیط زیست با بیرحمی و شقاوت کامل مورد ظلم قرار گرفته و نتوانسته چنانکه باید از خود محافظت کند.

 اندیشه ورزی در زندگی، و نه تنها زندگی کردن و لذت بردن اگر محور قرار گیرد، حفظ محیط زیست در عالیترین جایگاه اندیشه انسانی قرار می گیرد.

 آسیب رسانی به محیط زیست همان صرف بودن و لذت بردن است اما محیط زیست تنها برای استفاده یا پلکانی برای پیشرفت نیست.

 عدم توجه به ارزش‌های زیست محیطی و تنوع زیستی ، افزایش جمعیت و پیامدهای شهرنشینی و صنعتی شدن بدون برنامه ، مصرف بیش از حد مواد شیمیایی ، ضعف قوانین و عدم هماهنگی و نظارت کافی در مدیریت و بهره برداری خارج از ضوابط زیست محیطی از جمله تهدیدهای مهم تنوع زیستی در جهان است که ایران نیز از آن جدا نیست .

 براساس آخرین تحقیق سازمان ملل که در قالب گزارشی با عنوان زیست محیط ها ، رفاه انسان‌ها و ایجاد تنوع زیستی منتشر شده است ، صدمه‌ای که انسان ها در ۵۰ سال گذشته بر تنوع منابع بیولوژیک جهان وارد کرده‌اند ، از هر زمان دیگری در طول تاریخ بیشتر بوده است . اگر این روند متوقف نشود ، انسان‌ها منافع اساسی را در جهان از دست خواهند داد.

در حال حاضر می‌توان این منافع را به خدمات زیست محیطی تعبیر نمود به طوری که هر انسانی برای برخورداری از زندگی ایمن ، به طبیعت وابسته است .

در حدود ۵.۳ میلیارد نفر در سراسر جهان برای گذران زندگی و تامین غذا به دریاها ، اقیانوس‌ها و طبیعت اطراف خود وابسته‌اند و در حالی که به دلیل تغییرات اعمال شده از سوی بشر طی سالهای اخیر، در برخی از مناطق میزان ذخایر آبزیان تا ۹ درصد نیز کاهش یافته است ، هنوز حدود ۷۰ درصد جمعیت جهان از منابع بیولوژیک سنتی حاصل از طبیعت استفاده می‌کنند که این نشانگر اهمیت چرخه‌های طبیعی در زندگی انسان‌های قرن ۲۱ است .

 چهار عامل احساس مسوولیت ، قانون مدون علم ، آموزش و اعتقاد به ضرورت حفظ محیط زیست برا ی حفظ منافع ملی و آیندگان می‌توانند در حفظ محیط زیست موثر واقع شوند.

  برای حفظ محیط زیست در درجه اول باید اندیشید که محیط پیرامون ما از چه ساخته شده است؟ چه کارکردها ی درونی و بیرونی دارد؟ علت وجودی آن چیست؟ چرا محیط زیست به انسان آرامش می دهد؟ چرا تنوع زیست محیطی داریم؟ چگونه با محیط زیست رفتار کنیم که عواید آن نصیب ما شود؟

محیط زیست گنج نیست که به راحتی خرجش کنیم. محیط زیست موجودی نافع است، بخصوص برای انسان. اما انسان موجود موذی و زیان رسان برای محیط زیست است و انجاست که رد پا ی مسوولیت را احساس می کنیم. برای اندیشیدن به محیط زیست، مسوولیت پذیری بهترین و مهمترین ویژگی است. اگر بدون احساس مسوولیت در قبال محیط زیست به سراغ آن برویم، ویرانگر آن خواهیم شد .
انسان نه تنها به خاطر خود بلکه به خاطر آیندگان ، در مقابل محیط زیست مسوول است.

 فرهنگ محیط زیست یعنی نحوه برخورد انسان‌ها با محیط زیست . انسان‌ها با محیط زیست در تعامل هستند ، هم انسان‌ها بر محیط زیست تاثیر می‌گذارند و هم محیط زیست بر انسان ها. اما مشکل اساسی در این است که محیط زیست یک طرفه تنها بخشنده است و انسان یک طرفه تنها آسیب رسان و مضر.

فرهنگ محیط زیست می‌خواهد بگوید که تعادل باید در رفتار دو طرف حفظ شود یعنی اگر منفعتی و سودی هست هر دو طرف باید از آن بهره مند شوند. انسان نباید خودخواهانه ، هر جور که دوست دارد با محیط زیست رفتار کند بلکه باید محیط زیست خود را بشناسد و رفتار خود را متناسب با آن هماهنگ کند.

 کسانی که به محیط زیست آسیب می‌رسانند ، فقط منافع کوچک و شخصی خود را می‌بینند ، اما حافظان محیط زیست ، منافع عام و همگانی و بزرگ انسان‌ها را می‌بینند .

بنابر این دیدگاه آینده نگر ، ضرورت حفظ محیط زیست را برای انسان‌ها مشخص می‌کند و چهار مفهوم ، منافع عام یا ملی ، منافع آیندگان ، فرهنگ محیط زیست و بینش جهانی را در مقابل ما نشان می‌دهد.

 اگر برای جهانی شدن در مسایل سیاسی ، اقتصادی و فرهنگی با هزاران اما و اگر و فرضیه روبه رو هستیم و دیدگاه روشن و شفافی نداریم ، در عوض درباره جهانی شدن محیط زیست و طبیعت با یک فرضیه روبه رو هستیم و آن چیزی نیست جز اینکه تفکر حفظ محیط زیست ، طبیعت و منابع آن باید جهانی شود و تمامی انسانها نسبت به آن حساس شوند .

 باید با سختگیری و جدیت به تمامی مردم جهان به صورت یکسان و بدون توجه به رنگ پوست ، ملیت ، فقر و ثروت و همچنین به دولتها بگوییم که حتی اگر در سیاست شکستی و بن بستی هم ایجاد شود ، باز می‌توان زندگی کرد، حتی اگر منابع اقتصادی تمام شود و همه فقیر شوند ، می‌توان با بهره‌گیری از طبیعت به حیات ادامه داد ، اگر فرهنگیان حرف جدیدی تولید نکنند ، زندگی می‌تواند ولو بدون اندیشه‌های والا ادامه پیدا کند اما اگر جهانیان طبیعت را با تمام قدرت نابود کنند ، به راستی چگونه می‌توان به زندگی ادامه داد؟

مورخه:۱۳فروردین۱۳۸۷

منبع:http://www.jamejamonline.ir،بااندکی‌تلخیص